Góður svefn stjórnar því að miklu leyti hvernig maður líður og hversu orkumikill maður er. Svefn hefur áhrif á bæði andlega og líkamlega heilsu.  Svefn gefur líkamanum tækifæri til að hvílast og endurnærast, sem styrkir ónæmis- og taugakerfi hans. Jafnframt fær heilinn bæði hvíld og tækifæri til að vinna úr tilfinningum og hugsunum. Svefn er því mjög nauðsynlegur þar sem alvarleg og þrálát svefnröskun eykur líkur á alvarlegum heilsukvillum, s.s. þunglyndi, sýkingum, of háum blóðþrýstingi, streitu, offitu o.fl.

Hvað þurfum við að sofa lengi ?

Svefnþörf fólks er misjöfn. Það fer einnig eftir lífsvenjum fólks, hvernig vinnu þau vinna við, hversu mikið fólk hreyfir sig og einnig tengist svefnþörf við erfðafræðilega þætti.  En að meðaltali þarf fullorðið, heilbrigt fólk um á bilinu sjö til átta klukkutíma svefn á hverri nóttu. Hér má sjá svefnþarfir barna og fullorðinna.

Unglingar þurfa a.m.k. 8 klukkutíma svefn á nóttu, en mikil hormónastarfsemi á sér stað í svefni hjá þeim aldurshópi. Þar sem unglingar verða af líffræðilegum ástæðum síður syfjaðir á kvöldin er brýnt að fyrirbyggja langvarandi svefnskuld hjá þeim aldurshópi.

Vísbendingar um ónógan svefn ?

Pirringur, skapsveiflur og hömluleysi eru gjarnan fyrstu vísbendingar um ónógan svefn. En langvarandi svefnskortur getur haft það í för með sér að viðkomandi verði sinnulaus og þvöglumæltur, upplifi tilfinningalega deyfð, lélegra minni og einbeitingarskort. Fljótlega fara 5-10 sekúndna langir lúrir að verða óumflýjanlegir – og þá getur viðkomandi verið hættulegur, sérstaklega ef hann er bakvið stýri.


Aðrar vísbendingar um svefnskort:

  • Sofnar um leið og höfuð leggst á kodda.
  • Þarft oftast á vekjaraklukku að halda til að vakna.
  • Þarf gjarnan að blunda á daginn.
  • Erfitt að vakna á morgnanna.
  • Verri frammistaða í námi, vinnu og/eða íþróttum.
  • Aukinn klaufaskapur.
  • Erfiðleikar með ákvarðanatöku.
  • Sofnar í vinnu eða skólatímum.

Svefnráð

Rannsóknir Lýðheilsustöðvar (Heilsa og líðan, 2007 ) gefa til kynna að 23,6% af þjóðinni á aldrinum 18-79 ára sofi að staðaldri aðeins sex klukkutíma eða skemur á nóttu. Það þýðir að einhverjir hefðu hugsanlega gagn að því að kynna sér eftirfarandi svefnráð:

  • Farið helst að sofa og vaknið á svipuðum tíma á hverjum degi. Fái maður nægan svefn á virkum dögum þarf maður ekki að sofa lengur um helgar.
  • Dragið úr birtu í svefnherberginu og hávaða (t.d. sjónvarp og útvarp).
  • Reynið að halda hitanum í svefnherberginu á bilinu 20 – 24°C (en 18 – 21°C ef ungbarn sefur í herberginu).
  • Hafið opinn glugga til að tryggja loftflæði í svefnherberginu.
  • Heitt bað eða sturta stuttu fyrir háttinn getur auðveldað sumum að sofna.
  • Forðist að drekka drykki með koffeini (t.d. kaffi eða te) a.m.k. fjórum klukkutímum fyrir svefninn.
  • Forðist að reykja (sérstaklega rétt fyrir svefninn).
  • Forðist áfengi fyrir svefninn. (Þótt sumir upplifi slökunaráhrif af áfengi dregur það verulega úr gæðum svefnsins.)
  • Ef þú eða maki þinn hrýtur er ástæða til að leita aðstoðar hjá heimilislækni, því hrotur geta haft verulegar svefnröskun í för með sér.
  • Dagleg hreyfing er góð bæði fyrir svefninn og heilsuna (en þó er best að forðast mikið álag seint á kvöldin).

Ósvinnur maður
vakir um allar nætur
og hyggur að hvívetna.
Þá er móður
er að morgni kemur
allt er víl sem var.

– Hávamál

Heimildir: Heilsuvera.is